वटपौर्णिमा

वट पौर्णिमा पौर्णिमेच्या दिवशी साजरी केली जाते ती म्हणजे पौर्णिमा. यावर्षी, हा 16 जून रोजी पडतो आणि हा महाराष्ट्र आणि गुजरात आणि पश्चिम भारतातील काही भागातील एक प्रमुख सण आहे.

विवाहित महिला हिंदूंसाठी हा सर्वात महत्वाचा सण मानतात जिथे ते आपल्या पतीच्या दीर्घायुष्यासाठी आणि आरोग्यासाठी उपवास करतात.

पौराणिक कथा

पौराणिक कथेत असे आहे की राजा अश्वपती ब time्याच काळापासून नि: संतान होते आणि त्यांनी मुलाला जन्म मिळावा म्हणून सावित्री देवीची भक्तीपूर्वक उपासना केली. त्याच्या प्रार्थनेने प्रसन्न होऊन देवीने त्यांना मुलगी दिली. अश्वपतीने आपल्या मुलीचे नाव सावित्री ठेवले.

भक्ती आणि तपस्वीपणापासून जन्माला आलेल्या सावित्रीने बालपणात साधेपणा आणि दैवीपणा बाळगला आणि ती मोठी झाली आणि ती एक सुंदर तरुण स्त्री बनली. जेव्हा तिच्या लग्नाची वेळ आली तेव्हा तिच्याकडे पाठविल्या जाणा royal्या अनेक राजकिय प्रस्तावांचा विचार करण्याऐवजी सावित्रीने स्वतःसाठी एक योग्य सामना शोधण्याचा निर्णय घेतला.

लवकरच सावित्री वनवासात राहणा ,्या, सत्यवान जो वनवासात राहत होता. सावित्रीला समजले की तो राज्य गमावलेल्या अंधा राजा द्यूमत्सेनाचा मुलगा होता. अश्वपतीला जेव्हा आपल्या एकुलत्या एक मुलीची निवड स्मामेट असल्याची माहिती मिळाली तेव्हा त्याने त्यास नकार दिला. पण सावित्रीने तिचे मन तयार केले होते आणि तिच्याशी लग्न करण्यास हट्ट होती.


पुढे गेल्यावर अश्वपतीला समजले की सत्यवानचे आयुष्य खूप कमी आहे आणि लग्नानंतर काही महिन्यांतच मरणार आहे. पण सावित्रीने तिचे मन तयार केले होते आणि शेवटी दोघांचे लग्न झाले.

ज्या दिवशी सत्यवानचा मृत्यू होणार होता, त्या दिवशी सावित्री त्याच्याबरोबर जंगलात गेली आणि यमराज येण्याची धैर्याने वाट पाहत बसली. सत्यवानच्या मृत्यूची वेळ जसजशी जवळ येत होती, तसतसे यमराज त्याला घेण्यास खाली आला. सावित्रीने भीक मागितली आणि आपला जीव वाचवू नये अशी विनंती केली. यमराजने तिची इच्छा नाकारली परंतु तिच्या प्रार्थना ऐकून यमराजने तिला तीन शुभेच्छा दिल्या.

सावित्री त्यानने तिला तीन शुभेच्छा दिल्या. प्रथम, तिने तिच्या सासराकडे जाण्यासाठी विचारणा केली. पुढे, त्याने आपल्या ताब्यात घेतलेले राज्य, संपत्ती आणि समृध्दी त्याला परत देण्यास सांगितले. शेवटी तिस the्या इच्छेसाठी तिने सत्यवानच्या मुलांची आई होण्यास सांगितले. आनंदाची बाब म्हणजे यमराजने तिला तीन शुभेच्छा दिल्या आणि सत्यवानला स्वर्गात नेले.

पण सावित्रीने त्याला थांबवले आणि तिस he्या ईच्छाची आठवण करून दिली की त्याने तिला नकार दिला. एकनिष्ठ आणि निष्ठावान पत्नी असल्याने, ती फक्त सत्यवान मुलांना जन्म देऊ शकली. या वरदानानंतर यमराजला सत्यवानला आपला जीव परत करावा लागला.

अशा प्रकारे भक्ती आणि बुद्धिमत्तेमुळे सावित्रीने आपल्या नव husband्याला मेलेल्यातून परत आणले.



वट पूर्णिमा साजरा करत आहे

या दिवशी बायका आपल्या पतीच्या दीर्घायुष्यासाठी आणि त्यांच्या कल्याण आणि समृद्धीसाठी प्रार्थना करतात. विवाहित स्त्रिया वटवृक्षाच्या खोडभोवती पवित्र धागे बांधतात ज्याला हिंदीमध्ये वट म्हणून ओळखले जाते, म्हणूनच या सणाला नाव दिले जाते. काही प्रांतात या विधीला पीपल पूजा म्हणूनही ओळखले जाते.

विवाहित महिला या दिवशी उपवास ठेवतात आणि जड साड्या आणि पारंपारिक दागदागिने सुशोभित करतात. सामान्यत: ते दुसर्‍या दिवशी सकाळपर्यंत उपास करतात आणि ब्राह्मणांना भोजन देऊन उपवास खंडित करतात. सती सावित्रीची कथा ऐकणे या दिवसाचे समानार्थक आहे.

महत्व

वट पौर्णिमेचा सण सावित्रीची निष्ठा आणि समर्पण साजरे करतात आणि या दिवशी उपवास घेणारे लोक जीवनात साधेपणा आणि सत्यतेचे गुण मिळवण्याची प्रार्थना करतात.

वट पूर्णिमाच्या पूजेसाठी आपल्यासाठी येथे काही शैली निवडी आहेत.

वटपौर्णिमा ही आज फक्त परंपरे नुसार चालत आलेली प्रथा आणि असे आजपर्यंत ऐकण्यात आले, स्त्रिया हे आजच्या दिवशी अखंड उपवास ठेवतात किंव्हा संध्याकाळच्या वेळेस उपवास सोडतात. सगळ्यांची वेग – वेगळ्या प्रकारची पद्धमय पूजा होत असतात आणि करतात.
वड्याच्या झाडाच्या भोवती एक रेश्मी दोऱ्याने प्रत्येक स्त्री काही चक्कर मारते आणि पूजा करते व की माझ्या नवऱ्याच्या आयुष्याला खूप सारे जीवन आयुष्य लाभू दे अशी प्रार्थना त्या त्याठिकाणी करत असतात. आईच्या सोबत तिचे लहान मुल जर गेलेले असले की ते सुद्धा हे सगळं व्यवस्थितपणे पाहत असत.

या दोन वर्षात सगळे घरीच असल्यामुळे गृहिणींनी मागील वर्षी काहींनी घरीच पूजा केली असावी. आज खूपच वेगळे पाहण्यात येत आहे ते म्हणजे आज सगळीकडे एक झाडाची फांदी विकत घेवून घरी जात आणि घरीच पूजा करता आहेत. वेळेनुसार महिलेने केलेला हा बद्दल आहे . पूर्वी पासून चालत आलेली प्रथा म्हणजे गावातील एका वट वृक्षाजवळ सर्व गृहिणींनी जमा होवून एका मागे एक जण पूजा करत असे.
आज खूप ठीक ठिकाणी पाहण्यात असं आल की झाडाच्या एक एक फांद्या दुकानदार तोडून आणून विकत आहे.
मान्य आहे की या आलेल्या आजारामुळे मागील वर्षी काहींनी घरीच पूजा केली पण ही पूजा वेगळीच ठरेल की त्याझाडाची त्यासर्व जनी पूजा करतात त्याच्या फांद्या आज विकत घेवून घरीच पूजा करत आहे, मुळात आपण वर्षभरात एकही झाड लावत नाही आपल्या सभोतालच्या परिसरात असलेल्या झाडांना देखील पाणी टाकत नाहीत.

मग झाडांच्या फांद्या दुकानदाराकडून कशे विकत घ्यायचे याचा सुद्धा विचार करायला हवा. झाडांच्या पानांचा, फुलांचा आणि खोडांचा म्हणजे झाडाच्या प्रत्येक अवयवाचा काहींना काही उपाय करता येतो आणि उपयुक्त असे असतात. आज झाडांच्या मनाने खूप कमी आहे.

“झाडांच्या फांद्या तोडण्यापेक्षा गावातील त्या झाडाजवळ जावून समक्ष प्रार्थना व पूजा करा, त्यामुळे वृक्षांची वाढ होईल आणि पर्यावरण निरोगी शुद्धमय होईल. झाडांची तोडणी होणार नाही…”

• • • • • • • • •

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s